Gợi ý trò chơi giúp trẻ tự kỷ hoặc nhút nhát tự tin hơn

1. Vì sao cần lựa chọn “đúng” trò chơi cho trẻ tự kỷ hoặc nhút nhát?

Trong hành trình đồng hành cùng trẻ, trò chơi cho trẻ tự kỷ đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự kết nối, giảm lo lắng và hỗ trợ trẻ khám phá thế giới theo cách nhẹ nhàng hơn. Các hoạt động đơn giản nhưng có cấu trúc giúp trẻ:

• Dễ tham gia
• Cảm thấy an toàn
• Tăng tương tác tự nhiên
• Phát triển cảm xúc qua từng bước nhỏ
• Tự tin hơn khi chủ động giao tiếp

Khi tham khảo tại các không gian như F3City – khu vui chơi trong nhà dành cho gia đình, phụ huynh sẽ nhận thấy rằng tính “dịu nhẹ – ít kích thích – không gian kiểm soát tốt” là yếu tố quan trọng giúp trẻ thoải mái hơn khi trải nghiệm.

Ngoài ra, việc lựa chọn đúng dạng trò chơi cho trẻ tự kỷ cũng tạo ra sự khác biệt lớn đối với trải nghiệm của trẻ . Những trò chơi cho trẻ tự kỷ mang tính nhịp điệu ổn định, có quy tắc rõ ràng hoặc cho phép trẻ lặp lại hành động theo ý muốn thường giúp trẻ duy trì sự tập trung và giảm căng thẳng. 

Phụ huynh có thể bắt đầu bằng các hoạt động đơn giản hoặc các trò chơi cho trẻ tự kỷ như xếp hình, phân loại màu, chơi cát động lực hoặc các trò nhập vai nhẹ nhàng để quan sát phản ứng của trẻ. Khi trẻ quen dần với môi trường và người đồng hành, mức độ tương tác sẽ tăng lên một cách tự nhiên, tạo nền tảng cho các bước phát triển tiếp theo về giao tiếp và cảm xúc.

2. Tiêu chí lựa chọn trò chơi cho trẻ tự kỷ hoặc nhút nhát

Các chuyên gia tâm lý trẻ em thường khuyến nghị chọn trò chơi cho trẻ tự kỷ dựa trên 4 yếu tố: mức độ kích thích, độ đơn giản, tính lặp lại và khả năng tương tác.

Dưới đây là 5 tiêu chí dễ áp dụng các trò chơi cho trẻ tự kỷ tại nhà hoặc khi đưa bé đến các không gian như F3City:

Ít gây kích thích

Trẻ tự kỷ rất nhạy cảm với âm thanh, ánh sáng hoặc chuyển động nhanh. Do đó, ưu tiên trò chơi sử dụng đồ vật mềm, màu sắc dịu và ít tiếng ồn. Trong quá trình này, phụ huynh có thể áp dụng thêm một số trò chơi cho trẻ tự kỷ, trị liệu để giúp trẻ bình tĩnh hơn, chẳng hạn như bóp bóng giảm căng thẳng hoặc chạm tay vào các vật liệu có bề mặt nhẹ nhàng.

Có tính lặp lại rõ ràng

Những trò chơi cho trẻ tự kỷ mang tính lặp lại giúp trẻ hình thành sự quen thuộc, giảm lo âu và dễ tham gia hơn. Phụ huynh có thể chuẩn bị các hoạt động như chuyển vật từ hộp này sang hộp khác, nhặt bóng theo màu, xếp khối theo trình tự hoặc thả hình vào khuôn. Việc lặp lại liên tục các động tác đơn giản hỗ trợ trẻ phát triển cảm giác kiểm soát, tăng khả năng tập trung và mở rộng dần thời lượng tham gia.

Khuyến khích tương tác cảm xúc

Các trò chơi cho trẻ tự kỷ chú trọng biểu cảm nhẹ nhàng sẽ giúp trẻ tự kỷ học cách quan sát và phản hồi mà không bị quá tải. Ví dụ: đổi lượt thả đồ chơi, cùng nhau nhìn – chỉ – cười, chơi trốn tìm đơn giản sau màn chắn hoặc thực hiện trò “đập tay – chờ – đập tay lại”. Những hoạt động nhỏ này giúp trẻ hiểu nhịp tương tác xã hội, nhận biết cảm xúc người đối diện và cải thiện khả năng kết nối tự nhiên.

Không bắt buộc phải nói

Với nhiều trẻ tự kỷ, ngôn ngữ lời nói không phải là phương thức giao tiếp ưu tiên. Do đó, các trò chơi cho trẻ tự kỷ nên tạo điều kiện cho trẻ thể hiện bằng hành động: chỉ tay, đưa đồ, nhìn vào vật cần chọn hoặc thực hiện một bước để người lớn hiểu ý. Các trò chơi thao tác tay như chơi đất nặn, ráp hình, điều khiển đồ chơi đơn giản hoặc chọn thẻ hình cũng là lựa chọn phù hợp, giúp trẻ giao tiếp mà không cảm thấy áp lực.

Có thể áp dụng ở nhiều bối cảnh

Những trò chơi cho trẻ tự kỷ trên không chỉ phù hợp khi chơi tại nhà mà còn dễ áp dụng tại các không gian thân thiện cho gia đình. Tại các khu vực yên tĩnh như góc thư giãn hoặc quán cafe gia đình trong F3City, trẻ có thể quan sát, làm quen môi trường và tham gia trò chơi với nhịp độ riêng của mình. Việc thay đổi bối cảnh nhưng vẫn giữ cấu trúc trò chơi quen thuộc giúp trẻ linh hoạt hơn, đồng thời tăng khả năng thích nghi khi tiếp xúc với xã hội.

3. Top các trò chơi cho trẻ tự kỷ giúp tăng tương tác và cảm xúc

Mỗi trò chơi cho trẻ tự kỷ được thiết kế nhằm:

Tăng tương tác

Các trò chơi cho trẻ tự kỷ có nhịp độ chậm, hoạt động đổi lượt hoặc cùng hoàn thành một nhiệm vụ nhỏ giúp trẻ dễ tạo kết nối hơn. Tương tác diễn ra tự nhiên mà không đòi hỏi trẻ phải giao tiếp phức tạp.

Giảm lo âu

Khi trò chơi cho trẻ tự kỷ này đã bắt đầu giúp trẻ hoạt động có cấu trúc rõ ràng và lặp lại quen thuộc, trẻ cảm thấy an toàn hơn. Điều này giúp giảm căng thẳng, hạn chế phản ứng quá mức với âm thanh – ánh sáng hoặc sự thay đổi môi trường. Đây cũng là lý do nhiều phụ huynh ưu tiên những khu vui chơi trong nhà cho trẻ em – nơi kiểm soát tốt không gian và mức độ kích thích.

Phát triển cảm xúc

Những trò chơi cho trẻ tự kỷ đơn giản như chỉ – nhìn, chờ đợi, chia sẻ món đồ chơi giúp trẻ nhận biết cảm xúc của bản thân và người khác. Qua đó, trẻ dần hình thành khả năng kiểm soát cảm xúc ở mức nhẹ nhàng.

Tăng khả năng chủ động

Khi được tham gia thông qua hành động thay vì lời nói, trẻ trở nên chủ động hơn trong việc lựa chọn, chỉ dẫn hoặc ra tín hiệu. Điều này tạo nền tảng cho sự tự tin và độc lập trong các hoạt động hằng ngày.

Đây là danh sách các trò chơi cho trẻ tự kỷ được sử dụng phổ biến tại các trung tâm hỗ trợ trẻ nhỏ, và cũng phù hợp để áp dụng tại nhà.

Trò chơi “đổi lượt” với bóng mềm

Đây là trò chơi vận động cho trẻ đơn giản, dễ thực hiện nhưng mang lại hiệu quả cao trong việc tăng tương tác hai chiều. Chỉ cần một quả bóng mềm, bố mẹ và bé cùng đẩy – chuyền – lăn bóng theo lượt để tạo nhịp độ ổn định và dễ dự đoán.

Trò chơi cho trẻ tự kỷ này giúp trẻ học được các kỹ năng quan trọng như:

• Chờ lượt
• Nhìn theo chuyển động
• Nhận diện cảm xúc qua nét mặt người chơi

Đặc biệt, đây cũng là một dạng trò chơi cho trẻ tự kỷ giúp trị liệu và giúp trẻ bình tĩnh trước những hoạt động có nhịp điệu đều đặn. 

Trò chơi cảm giác bằng khay vật liệu (Sensory Bin)

Trò chơi cho trẻ tự kỷ kích thích xúc giác – thị giác theo cách nhẹ nhàng, hỗ trợ trẻ khám phá thế giới thông qua cảm nhận. Phụ huynh chuẩn bị một khay gồm gạo, đậu, hạt gỗ hoặc cát sạch và đồ xúc nhỏ. Bé có thể:

• Xúc – rót – đổ
• Tìm món đồ giấu trong khay
• Phân loại màu hoặc hình dạng

Khi bố mẹ cùng tham gia, hoạt động này trở thành một trò chơi phát triển EQ cho trẻ, bởi bé phải quan sát biểu cảm, theo dõi cử chỉ và tiếp nhận sự dẫn dắt nhẹ nhàng từ người lớn. Điều này giúp trẻ ổn định cảm xúc và tăng khả năng tương tác tự nhiên trong môi trường an toàn.

Trò chơi “hộp bất ngờ” kích thích khám phá an toàn

Hộp bất ngờ chứa 5–7 món đồ nhỏ như thú bông mini, thìa nhựa, xe hơi nhỏ… Bé đưa tay vào hộp để đoán đồ vật mà không cần nhìn. Trò chơi cho trẻ tự kỷ này mang lại cảm giác tò mò nhưng không gây quá nhiều kích thích, phù hợp cho các hoạt động nhẹ nhàng trong môi trường quen thuộc. 

Đây cũng là một dạng trò chơi sáng tạo tại nhà thường được áp dụng trong trị liệu cảm giác cho trẻ. Phụ huynh có thể thay đổi chủ đề hoặc chất liệu trong hộp để duy trì sự hứng thú của trẻ qua từng lần chơi.

• Tăng sự tập trung
• Giảm căng thẳng khi tiếp xúc vật dụng mới
• Kích hoạt phản ứng cảm xúc nhẹ nhàng

4. Trò chơi nhập vai – phương pháp giúp trẻ tự tin hơn

Trò chơi cho trẻ tự kỷ không chỉ là cảm giác hay vận động; các trò chơi nhập vai cũng giúp trẻ học về xã hội qua mô phỏng đơn giản.

Một số gợi ý dễ áp dụng:

Nhập vai đầu bếp – phục vụ món ăn

Trò chơi cho trẻ tự kỷ không chỉ dừng lại ở cảm giác hay vận động; các trò chơi nhập vai cũng giúp trẻ tiếp cận kỹ năng xã hội thông qua mô phỏng đơn giản và dễ hiểu. Một gợi ý phổ biến cho trò chơi cho trẻ tự kỷ là nhập vai đầu bếp – phục vụ món ăn, nơi bé “nấu nướng”, mang món ăn cho bố mẹ hoặc “ghi order” bằng thẻ hình.

Hoạt động này hỗ trợ trẻ:

• Học trình tự từng bước
• Tăng sự chủ động khi hoàn thành nhiệm vụ
• Cảm thấy thành công khi “phục vụ đúng món”

Đây cũng là dạng trò chơi cho trẻ tự kỷ giúp trị liệu hiệu quả nhờ việc sử dụng vật dụng mềm, an toàn và lặp lại theo chu trình ổn định – rất phù hợp cho trẻ cần môi trường nhất quán.

Nhập vai nhân viên siêu thị

Nhập vai nhân viên siêu thị là hoạt động rất phù hợp cho trẻ cần môi trường có cấu trúc rõ ràng. Chỉ cần chuẩn bị khoảng 10 món đồ nhỏ, một giỏ hàng và thẻ thanh toán, bé có thể thực hiện các thao tác như đưa – nhận đồ, “quét thẻ” và mô phỏng việc tính tiền. Đây cũng là dạng trò chơi trí tuệ cho trẻ vì có sự kết hợp giữa quan sát, phân loại và xử lý tình huống đơn giản.

Trò chơi mang lại nhiều lợi ích như:

• Tăng tương tác thông qua việc đổi vai giữa “người mua” và “nhân viên”
• Giúp trẻ hiểu khái niệm về lượt chơi và tuần tự hành động
• Cải thiện nhận thức thông qua màu sắc, kích thước và hình dạng của từng món đồ

Hoạt động này có thể áp dụng tại nhà hoặc trong các buổi trị liệu kỹ năng để hỗ trợ trẻ hòa nhập xã hội nhẹ nhàng hơn.

5. Trò chơi vận động nhẹ – phù hợp cho trẻ tự kỷ nhạy cảm kích thích

Đi trên đường dán băng keo

Đi trên đường dán băng keo là một hoạt động rất phù hợp cho trẻ cần hỗ trợ về khả năng tập trung và điều tiết vận động. Phụ huynh chỉ cần dán một đoạn băng keo dài trên sàn, sau đó hướng dẫn bé bước theo đường một cách chậm rãi và có kiểm soát. 

Để tăng hứng thú, bạn có thể dán thêm nhiều màu khác nhau và tạo “nhiệm vụ” như đi theo đường xanh, quay đầu ở đường vàng hoặc bước thật khẽ trên đường đỏ. Đây cũng là dạng trò chơi cảm giác mạnh nhẹ cho trẻ vì tạo ra kích thích vận động ở mức rất an toàn và vừa phải, phù hợp cho hầu hết các bé.

Trò chơi cho trẻ tự kỷ này dễ thực hiện, không đòi hỏi dụng cụ phức tạp và có thể lặp lại mỗi ngày để giúp trẻ làm quen với nhịp độ ổn định và không gian được kiểm soát tốt.

Ném vòng vào trụ

Ném vòng vào trụ là hoạt động vận động nhẹ, phù hợp cho trẻ cần môi trường ít kích thích nhưng vẫn muốn tham gia trò chơi có luật đơn giản. Phụ huynh chỉ cần chuẩn bị vài chiếc vòng mềm và một trụ cao khoảng 30–50 cm để bé thực hành ném vòng từ khoảng cách gần đến xa hơn. 

Đây cũng là dạng trò chơi nhóm cho trẻ vì có thể luân phiên theo lượt, giúp bé chờ đợi, quan sát và hòa nhập một cách tự nhiên.Hoạt động mang tính nhẹ nhàng, không gây tiếng ồn mạnh hay kích thích quá mức, đồng thời giúp trẻ rèn khả năng điều tiết lực tay, phối hợp mắt – tay và tăng sự tập trung trong từng lần ném. 

Trò chơi cho trẻ tự kỷ này cũng có thể áp dụng trong nhà hoặc ngoài trời và dễ dàng điều chỉnh độ khó tùy vào khả năng của trẻ.

6. F3City – không gian phù hợp cho trẻ tự kỷ hoặc trẻ nhút nhát trải nghiệm trò chơi

Không gian trong nhà tại F3City được bố trí theo hướng giảm kích thích, phù hợp cho trẻ cần môi trường ổn định. Hệ thống ánh sáng dịu, âm thanh được kiểm soát và các khu vực chơi mềm giúp bé cảm thấy an toàn khi khám phá. Bên cạnh đó, F3City còn có góc cafe dành cho phụ huynh, nơi bố mẹ dễ dàng quan sát con nhưng vẫn để trẻ tự do trải nghiệm.

Chính nhờ cấu trúc tách biệt và yên tĩnh này, nhiều gia đình nhận xét F3City là địa điểm lý tưởng để áp dụng các hoạt động trị liệu tại nhà như đổi lượt, xếp hình, sensory play hoặc nhập vai.

Đây cũng là lợi thế khi so sánh với khu vui chơi trong nhà cho trẻ em, vì môi trường được tối ưu hóa cho việc tương tác nhẹ nhàng, học tập theo nhịp độ tự nhiên của trẻ.

7. Gợi ý chuẩn bị khi đưa trẻ tự kỷ đi chơi

Mang theo đồ quen thuộc

Các vật quen thuộc như gấu bông, khăn mềm, xe đồ chơi nhỏ hoặc đồ cảm giác mà trẻ thường dùng sẽ giúp trẻ giữ được trạng thái an toàn. Khi đến môi trường mới, những vật này đóng vai trò “neo cảm xúc”, giúp trẻ bình tĩnh và dễ hợp tác hơn.

Chọn thời điểm vắng

Nên ưu tiên khung giờ ít người như buổi sáng hoặc đầu giờ chiều để giảm tiếng ồn và hạn chế các yếu tố gây quá tải giác quan. Môi trường yên tĩnh giúp trẻ định hình không gian tốt hơn và tăng khả năng tiếp nhận hoạt động.

Không ép trẻ tham gia ngay

Hãy cho trẻ thời gian quan sát khu vực, người lạ và đồ chơi mới. Khi trẻ đã quen dần, phụ huynh có thể bắt đầu mời trẻ tham gia từng hoạt động đơn giản. Việc tiếp cận theo nhịp của trẻ giúp hạn chế phản ứng chống đối và tăng cảm giác chủ động.

8. Bảng gợi ý trò chơi theo từng mức độ của trẻ

(Thông tin gợi ý, không thay thế tư vấn chuyên môn.)

9. Kết luận

Không có một trò chơi nào phù hợp cho tất cả trẻ, nhưng thông qua các hoạt động nhẹ nhàng, lặp lại và có tính tương tác, phụ huynh có thể giúp con khám phá thế giới theo cách an toàn và tự tin hơn.

Các trò chơi cho trẻ tự kỷ như cầu nối – giúp trẻ hiểu mình, hiểu người khác và phát triển cảm xúc tự nhiên qua từng khoảnh khắc. F3City – với không gian an toàn, yên tĩnh và thân thiện – là nơi lý tưởng để triển khai những hoạt động này, từ trò chơi cảm giác, trò chơi vận động nhẹ đến các trò nhập vai đơn giản.

Chỉ cần phụ huynh đồng hành đúng cách, từng bước nhỏ của trẻ đều có thể trở thành hành trình tiến bộ!